De verlegen jongen en de sterke man

“De jongen zag er uit alsof hij Lukas heette. Hij had lang, donker en sluik haar, een smal gezicht en kleine bruine ogen…. Hij zat op het terras van Pizzera Tricolore… [Hij] had zich zo opgesteld dat hij een goed zicht had, maar ook niet echt opviel… Een deel van [hem] was verlegen, op het angstige af, een ander deel volhardde in de rol die hij in zijn vorige leven had gespeeld: de stoere, nonchalante gymnasiast. De verlegenheid was echter het sterkst…” Martin Bril, in de Volkskrant, 28-9-2004

 

Sterke mannen zijn mannen die niet kwetsbaar zijn, of, beter gezegd, die beheerst worden door het idee dat een man niet kwetsbaar mag zijn.
shyboy2Sterke mannen ontwerpen schema’s, persen de menselijkheid in een vormpje en gaan vervolgens sleutelen aan een wereld die slechts een enkel kenmerk mag bezitten: machinaal zijn…
Daarom gaan kwetsbare mensen – waarvan het kenmerk nu juist is dat ze niet in staat zijn een ‘robotmens’ te zijn – in hun wereld kapot.
Ik heb altijd veel bewondering gehad voor schrijvers die de kwetsbare mens willen herontdekken, en heb me daarom voortdurend geërgerd aan het geneuzel van sterke mannen en sterke vrouwen die zichzelf identificeren met machinale begrippen als Turk, Jood, Socialist, Kapitalist, Christen, en noem ze verder maar op, al die kille gevoelloze vormen waarmee grote, sterke mensen de kwetsbare gevoelige (meestal erg kinderlijke) enkelingen dood gooien.
Want dat is het kenmerk van machinale terreur: dat de kwetsbare enkeling niet meer wordt herkend als enkeling, een bijzonder mens met een geheel eigen karakterstructuur, zodat hij de gekste en raarste verdedigingsmiddelen moet ontwerpen, alleen maar om zich te kunnen handhaven in de wereld van gevoelloze mensmachines.

Gevoelige mensen bezitten de opvallende eigenschap dat ze vormloos zijn, niet ingepast kunnen worden in een wereld waarin van een mens wordt verwacht dat hij machine is.
Sterke mannen en vrouwen begrijpen dat niet. Ze doen alsof ze gevoelig zijn, maar dat is wat anders dan gevoelig zijn, omdat werkelijk gevoel altijd een enkeling van je maakt, wie of wat je ook bent.
Daarom kun je als gevoelig mens maar beter met een grote boog om machinale mensen heen lopen. Mensen die zichzelf ‘Turk’ noemen, of ‘Jood’, of ‘Marokkaan’… Gruwelijke wezens zijn dat, gezien vanuit het gezichtspunt van een gevoelig mens. Omdat gevoel eenvoudig maakt, de wereld reduceert tot het gevoelsmatig beoordelen van de goedheid van een ander, een opstelling die de wereld mooi kan maken, wanneer de gevoelsmatige inschatting juist is, maar die ook kan leiden tot een gruwelijke tragedie, wanneer het gevoel de werkelijkheid op een dwangmatige wijze in gaat kleuren, op zo’n manier dat het eigen ik elk contact met de wereld van anderen verliest.
Maar hoe het ook zij, of de wereld nu mooi of diep tragisch is, een feit is dat er sprake is van een persoonlijke inkleuring van de werkelijkheid, dat er een wereld wordt geschapen waarin het ik zichzelf vertaalt in gevoelens die universeel zijn, omdat elk mens mooie en ook tragische gevoelens kent, zodat via het ik van de gevoelige mens het diepere (gevoelige) ik van andere mensen kan worden bereikt.

himmlerDe tegenstelling gevoel-strenge vorm is op een extreme wijze tot uitdrukking gebracht door de nationaalsocialist Heinrich Himmler, een man die volgens Harry Mulisch (een schrijver die stelde dat je de 2e wereldoorlog nooit mag vergeten) deel uitmaakte van ‘het grote niets’, hetgeen een goedkope en volmaakt ernstloze stelling is, die alleen maar dient om van de moralist Mulisch iemand te maken die wel iets is, zonder dat je daar iets voor hoeft te presteren – immers: als de ander niets is, hoef je nooit te bewijzen dat jij een veel beter mens bent.
Nuchter bekeken is Heinrich Himmler net als de schrijver Mulisch een doodgewoon mens, een (hoe vreemd dat ook mag klinken) gevoelig mens van vlees en bloed, niet slechter of beter dan wie dan ook, omdat we allemaal deel uitmaken van een wereld waarin mensen geneigd zijn zichzelf tot slaaf maken van de machinale vormenmens, waarvan het symbool in de SS wereld de strenge, mannelijke kleur zwart was.
Het zwarte uniform was een uitvinding van de gevoelsmens Himmler, die daarmee de eigen (onmannelijke) kwetsbaarheid onzichtbaar wilde  maken, zoals de meeste gevoelige mensen dat doen, want er bestaan geen grotere schoften in onze wereld dan gevoelige mensen die willen bewijzen dat ze echte sterke mannen zijn…

De pervertering van het gevoel, het omzetten van gevoel in zelfbedrog, massahysterie en vals-religieuze idolen maakt van mensen liefdeloze monsters, vleesgeworden barbiepoppen, die in de ander niet een beetje gevoel zoeken, maar een pop die via een mechaniekje in de buik woordjes spreekt wanneer de juiste bewegingen en handelingen worden uitgevoerd.
Dat is de reden waarom een verlegen mens zo een bijzonder wezen is. Omdat verlegenheid in feite niks anders is dan het onvermogen machine te zijn: een gebrek aan aanpassingsvermogen en het onvermogen ook volwassen te worden via een radicaal breken met de kindertijd.
Je zou verlegenheid, gezien vanuit de morele wereld van de sterke man een afwijking kunnen noemen. En als zodanig wordt verlegenheid veelal ook behandeld in een wereld van sterke mannen en sterke vrouwen. Je stuurt verlegen mensen naar de psychiater. Ze draaien niet als machine mee in een wereld die vereconomiseerd is. Hun economische waarde is derhalve nul en daarom zijn ze een probleem.

richard-brautigan-so-the-wind-wont-blow-it-all-away-bkIn een van zijn Volkskrantcolumns maakt Martin Bril melding van het simpele feit dat hij zich heeft voorgenomen het boek ‘So the Wind Won’t Blow it All Away’ (Dat de wind er geen vat op krijgt ) van Richard Brautigan te herlezen. Brautigan is naar zijn zeggen jarenlang een van zijn favoriete auteurs geweest. Hij heeft hem zelfs – voordat de man zelfmoord pleegde – enigszins verkommerd en gekreukeld in Amsterdam zien lopen. Onopgemerkt. Een beetje leeg en doelloos in een kille wereld, waaruit het kinderlijke gevoel is weggeblazen…

Veel Amerikaanse critici vonden Brautigan een hippie-schrijver en namen zijn werken na 1970 niet meer serieus.
Brautigan werd sterk beïnvloed door het Zen Boeddhisme. Een criticus noemde zijn stijl ooit een verzameling prachtige vlinders die in een glazen kastje opgesteld zijn. Behoorlijk vrouwelijk en poëtisch dus, en daarmee de ontkenning van het beeld van ‘de sterke man’.
In ‘So the wind won’t blow it away’ bekijkt Brautigan de wereld door de ogen van een twaalfjarig jongetje. Dat jongetje heeft geen bijzondere verlangens. Hij ziet een stel rare mensen die ergens aan een meer een vakantiehuisje hebben, waar ze elke dag met een oud gedeukt busje naar toe rijden, en omdat hij nieuwsgierig is, denkt hij bij zichzelf: “die mensen wil ik wel eens ontmoeten, kijken wie of wat ze zijn”.
Dat is eigenlijk het hele verhaal. Zo simpel is het leven van kleine jongetjes. Je gaat op reis met maar een enkel doel en alles wat je beleeft onderweg ervaar je op een kinderlijke wijze. Je bekijkt het leven niet vanuit de een of andere religieuze of politieke ideologie. Je ziet iets en als het vreemde en buitenissige je niet bedreigt, dan kan je het gewoon mooi vinden en er geluk aan ontlenen…

Volwassenen noemen dat op een dure wijze ‘ZEN’.
Kleine jongetjes zijn op een hele simpele wijze de kleine jongetjes die ze zijn…

Advertenties

Over Wim Duzijn
Astroloog, Anarchist, Schrijver. Voor meer info daarover. Zie mijn website: www.wimduzijn.nl

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: