Friedrich Weinreb en het anarchisme

“I will always know that I am perhaps  the biggest champion of cultural conservatism, Europe has ever witnessed since 1950. I am  one of many destroyers of cultural Marxism and as such; a hero of Europe, a savior of our  people and of European Christendom – by default. A perfect example which should be copied, applauded and celebrated. The Perfect Knight I have always strived to be. A Justiciar Knight is a destroyer of multiculturalism, and as such; a destroyer of evil and a  bringer of light…” ANDERS BREIVIK.

Anders  Breivik ziet zichzelf als een  man die het recht heeft terwille van ‘de goede zaak’ (bestrijding van ‘het kwaad’) alle middelen die hem ter beschikking staan te gebruiken.
Moorden in dienst van ‘de goede zaak’ moet in zijn ogen ‘moreel juist’ worden genoemd. Precies die instelling die het anarchisme afwijst in Messianistisch georienteerde samenlevingen, waarin moraal weinig meer mag zijn dan een instrument is in handen van oorlogszuchtige, vernielzuchtige potentaten die de begrippen ‘rationeel’ en ‘recht’ vervangen door het vage fatsoensbegrip ‘goede zaak’.

In mijn artikelenreeks over het anarchisme ditmaal een bijdrage die gewijd is aan het anarchisme van Friedrich Weinreb, een man die volgens de dualistische (zwart-wit) filosofie van Anders Breivik gezien zou moeten worden als ‘verdediger van het rechts-conservatieve zionisme’, een opvatting die – zoals onderstaand artikel laat zien – niet overeenkomt met de werkelijkheid,  die altijd complexer is dan de clichebeelden die strijders voor ‘de goede zaak’ geneigd zijn op te bouwen.

VKblog van dinsdag 10 juni 2008 14:08 door Wim Duzijn

1213099729.17271In de jaren zeventig – jaren waarin de zich ‘anti-autoritair’ noemende  ‘jeugd’ zogenaamd in opstand kwam tegen ‘het gezag’ – hebben schrijvers en journalisten in dit kleine moralistische koopmansland (waarin nimmer zoiets immoreels heeft bestaan als mensen die niet volwassen willen worden) zich een tijdlang druk gemaakt over het gedrag van een man aan wie een uiteenlopende reeks typeringen werd toegekend.
‘Jood’ in de ogen van zijn moralistische aanhangers. ‘Een opgeblazen, aan geile vrouwtjes verslaafde bedrieger’, volgens zijn tegenstanders (waarvan de nilisitische, in niks gelovende schrijver W.F. Hermans de meest prominente vertegenwoordiger was), En volgens eigen zeggen ‘een groepen hatende anarchist’, een omschrijving die door zijn moralistische aanhangers nooit is gebruikt, hetgeen alleen maar aantoont dat Hollandse moralisten (of ze nu links of rechts zijn)  altijd de vijanden van ‘de echte jeugd’ (het kinderlijk-immorele anarchisme) zijn geweest.
Goede uitzondering was Domela Nieuwenhuis, een man die steeds scherper in ging zien dat elke vorm van groepjes- en partijen-denken de enkeling zijn geestelijke vrijheid afneemt – en daarmee zijn vermogen een eerlijk, onafhankelijk moreel oordeel over de gebeurtenissen om hem heen op te bouwen.

Het lijdend voorwerp van de ouderwets-Hollandse burenruzie (door Hermans ‘een storm in een glas water’ genoemd) werd door zijn vrouw ‘Freek’ genoemd (zoals Willem Frederik Hermans in intieme kring gewoon ‘Wim’ heette), maar werd in het openbare leven bekend onder de zeer on-Hollands klinkende schrijversnaam: Friedrich Weinreb, een tamelijk pompeus woordgeheel dat uitstekend past bij het werk dat de man publiceerde, waarvan de belangrijkste kwaliteit ‘de enorme hoeveelheid’ is.
Omdat kwantiteit mij bijster weinig interesseert (het grote imponeert me zelden – ik heb meer bewondering voor mensen die van iets groots iets kleins kunnen maken) leg ik hier niet de nadruk op de pompeuze, opschepperige kanten van Weinreb, maar op die aspecten die zowel voor- als tegenstanders nooit hebben benadrukt, namelijk de anarchistische afwijzing van collectivistisch groepsdenken, dat binnen het jodendom het door Weinreb afgewezen zionisme heeft opgeleverd.

Weinreb zou je – wanneer je hem een plaats wilt geven binnen het chaotische, onsamenhangende geheel dat ‘het jodendom’ in feite is – een mystiek denker kunnen noemen. Hij is het in feite niet, omdat mystiek altijd naar eenvoud streeft en die eenvoud is het werk van Weinreb volstrekt afwezig, hetgeen natuurlijk niets afdoet aan de bedoeling ervan. hofmans
In de jaren vijftig schijnt hij nauw betrokken te zijn geweest bij de religieus-filosofische beweging rondom Koningin Juliana en Greet Hofmans, mensen met een sterk spiritueel-anarchistische inslag, die zich altijd positief hebben opgesteld tegenover anarchistische tendensen (en dus ook buitenbeentjes) in de maatschappij.
Waar zionisme is afgeleid van het dualistische denken van Theodor Herzl (“zionisme = een gemeenschap opbouwen rondom een gemeenschappelijke vijand”), daar zou je het denken van Weinreb kunnen plaatsen in de lijn van het anti-nationalistische denken van Nathan Birnbaum, een man die het begrip ‘jood’ in de eerste plaats wilde zien als een verwijzing naar een (religieuze) levenshouding of een filosofie.
Zionisten hebben het begrip jood in feite ontdaan van zijn spirituele betekenis. Ze hebben  van het ‘jood-zijn’ bezit (materialisme) gemaakt, het verheven tot exclusief eigendom van ‘het volk’, een kwalificatie die Weinreb (die sterk werd beïnvloed door het op ‘de ander’ gerichte denken van Martin Buber) afwees.
Het zionisme baseert zich op het oost-Europese getto-denken (afwijzing van assimilatie, weigering eigen wetgeving ondergeschikt te maken aan nationale wetgeving, eigen rechter willen spelen, etc.., eigenschappen die je ook aantreft bij andere fundamentalistisch-religieuze groeperingen.. ).

Binnen de gettovariant van het zionisme bestaat ‘de ander’ alleen als anti-jood, een wezen dat altijd een vreemde blijft (moet blijven ook, omdat overgave aan het andere de ‘gemeenschappelijke vijand’ en daarmee de collectieve identiteit vernietigt).
Bij Weinreb daarentegen is jood-zijn juist het ontdekken van ‘het andere’ in zowel joden als niet-joden, een filosofisch-mystieke opstelling die ertoe heeft geleid dat hij zich nooit echt verwant heeft gevoeld met joden als besloten, ‘de ander’ mijdende groep.  Anarchist zijn (geestelijke onafhankelijkheid nastreven) komt bij hem op de eerste plaats. Een rol die wat op de achtergrond raakte aan het einde van zijn leven, omdat hij zich steeds meer ging vereenzelvigen met de rol van alwetende bijbelkenner.

De citaten hieronder verwijzen niet naar zijn werk, maar zijn persoon. Ze zijn afkomstig uit een artikel dat verscheen in De Nieuwe Linie van 8 maart 1972:


Uitspraken van Friedrich Weinreb:


“Ik vond de maatschappij gek”

Voor mij is het jood-zijn iets in ieder mens. Datgene namelijk dat verwijst naar de andere kant in de mens. Buber heeft dat ook benadrukt. Ik verwacht van de joden dat zij daarin het voorbeeld geven. Ik zie dat niet gebeuren en heb me daarom ook nooit aangesloten bij de joden als groep, ook niet bij de chassidische joden. Strikt privé probeer ik te leven naar de wijze waarop mijn voorouders dat gedaan hebben, omdat ik met hun studie en hun werken naar mijn gevoel verder ga. De meeste van mijn vrienden en kennissen zijn niet-joden.
In mijn manuscript heb ik een analyse van de Nederlandse joden opgenomen. Mijn oordeel was zeer negatief. Het is weggelaten uit het boek. Ik voelde me in de oorlog meer met de Nederlanders in het algemeen verbonden dan met de joden in het bijzonder.
Mijn bijbelboeken zijn geen joodse boeken. Men recenseert ze niet, ze zien me als een buitenstaander. Ik ben altijd een buitenstaander geweest en ik ben dat nog. Een groep zegt me niets. In de tijd dat ik in Israël woonde, verdroeg ik het nationalisme niet.” “En: Ik bemerkte ook iets in mij dat onder massa-hypnose geraken kan. Tijdens een parade voelde ik trots over het eerste joodse leger sinds twee-en-een-half duizend jaar. Maar tegelijk realiseerde ik me: pas op anders ga je ook nog die kant op. Daardoor zie je de zwakheden die de mens in zich heeft…”

Ik ben een anarchist. Ik erken geen bewind. Ik ben niet voor chaos, integendeel. Het gaat om, min of meer stilzwijgende, afspraken dat men elkaar respecteert. Ik ben ook geen anarchist in politieke zin. Ik ga geen bommen gooien.
Wat mij zo kwalijk genomen is, is dat ik anders gehandeld heb dan verwacht werd, anders dan geprogrammeerd was voor de mens. Ik ben erin terecht gekomen en kon niet meer terug, of ik wilde of niet. Mijn ouders waren erg burgerlijk en koesterden de hoop dat ik een brave burgerlijke man zou worden. Maar ik was een individualist en ging mijn eigen weg. Ze kunnen allemaal opvliegen, dacht ik in de oorlog. Ik zag toen al dat er gezichten gemeen naar mij keken. Ik besefte dus wel dat er mensen waren die vonden dat een dergelijk afwijkend gedrag niet kon. Ook niet ten aanzien van de Duitsers… daar kon je hoogstens mee onderhandelen. Ik onderhandelde niet. Ik nam ze op de hak. Die houding heb ik onder alle omstandigheden.

Als de opvoeding niet gericht zou zijn op welstand, carrière, prestatie en niet eenzijdig natuurwetenschappelijk zou zijn, dan worden karakters à la Fischer minder gekweekt en kregen ze geen kans. Dan namen tienduizenden een bezetter op de hak. Dan is het niet meer vol te houden. Dan zouden er ook veel minder slachtoffers vallen. Nu zijn de dapperen gevallen. De collaborateurs zijn gebleven.” (De Nieuwe Linie 1972)


Bij Uitgever Sigma Press b.v. verscheen: Astrologie in de Joodse mystiek (Auteur Weinreb, F. – ISBN 9065561943)
Recensie: In dit boek vinden we de samenhangen tussen Talmoed, Bijbel en astrologie vanuit de joodse overlevering. Geen naslagwerk, geen interpretatierecepten, maar een bundeling van een serie lezingen over de diepere achtergronden van astrologische tijdperken en gewone dagelijkse gebruiken vanuit de joods-mystieke astrologie. (BRUNA website)

Een ander boek van Weinreb gaat over Het leven van Jezus (Utrecht 1997: Servire Omvang: 318 blz. Nummer: ISBN 90 6325 517 9). Weinreb daarover: “Het gaat mij om het onrecht dat de joden het Nieuwe Testament hebben aangedaan, nl. door er geen kennis van te willen nemen. Maar óók om het onrecht dat het Nieuwe Testament door christenen wordt aangedaan, het onrecht dat de gehele mensheid voortdurend aanricht.”

Advertenties

Over Wim Duzijn
Astroloog, Anarchist, Schrijver. Voor meer info daarover. Zie mijn website: www.wimduzijn.nl

5 Responses to Friedrich Weinreb en het anarchisme

  1. Annet says:

    Dag Wim, wat heb ik de naam Weinreb vaak horen vallen bij ons thuis.
    Iets met toneel indertijd?
    Iets tussen mijn ouders?

    Ik weet het niet meer…

    Mijn vader was bevriend met en een bewonderaar van Domela.

    Of zei ik dat al vaker:)

    Lieve groet van Annet

    • Wim Duzijn says:

      Dag ANNET

      Apart dat je vader Domela Nieuwenhuis kende.
      Binnen de Nederlandse politiek krijgt Domela nauwelijks waardering.
      Eerlijkheid, in combinatie met afkeer van opportunisme, wordt hier niet erg op prijs gesteld.
      Alleen de SP geeft hem de eer die hem toekomt.

  2. Geert van den Bos says:

    Gechte heer Duzijn,

    De uitgever van “De Bijbel als Schepping” was met het manuscript naar Greet Hofmans getogen om haar advies in te winnen, of hij het zou uitgeven of niet. Zodoende was er contact gekomen tussen Weinreb en Greet Hofmans, maar dat was in de jaren zestig.
    Dat de belangrijkste kwaltieit van Weinreb “de enorme hoeveelheid” zou zijn, daar ben ik het niet mee eens. Maar ik ben dan ook “weinrebbist”, in de zin van “aangestoken door”, maar zeker geen “moralistische aanhanger”.

    Geert van den Bos,.

    • Wim Duzijn says:

      Voor mij heeft het oude testament weinig waarde. Het woordje bijbel verwijst naar dat oude testament. Mijn interesse gaat uit naar de GNOSIS, een holistische intellectuele beweging die zich afzette tegen ‘de god van het oude testament’. Sporen van de gnosis zijn terug te vinden in het nieuwe testament.
      Friedrich Weinreb nam het nieuwe testament serieus. Zijn vrouw niet. Zij voelde zich daarom ook niet echt thuis in de Greet Hofmansgroep, vond het jammer dat het geen ‘joodse’ groep was.

      • Geert van den Bos says:

        “De Bijbel als Schepping” is Weinrebs uitvinding van de 1:4 getalsverhouding van de twee paradijsbomen als structurerend principe van zowel de bijbel als de schepping.
        In principe is het intuïtie, ingeving, als (een soort) gnosis, kennis omtrent de naam van God, naam die verborgen is, maar in het nieuwe testament “onthuld”,

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: