Khomeini & de BLUES

Der junge Khomeini hatte sich zwar einer bestehenden “konservativen” (in religiöser Sicht) Strömung angeschlossen, die relativ aussichtslos und steril an der Gesetzestreue festhielt. Doch erregte er Verwunderung damit, daß er islamische Mystik bzw. Gnosis (Irfan) als Studienfach wählte und eine besondere Vorliebe hegte für den mystischen Dichter Hafiz (“Lass uns Rosen streuen und Becher mit Wein füllen”). Eiserne Krone Archif

Wie de biografie van Khomeini bestudeert ontdekt dat de man tijdens zijn studiejaren veel aandacht heeft besteed aan de binnen de christelijke religie als ‘ketters’ (=wetteloos) ervaren gnosis, ondanks zijn vreemde, conservatieve voorkeur voor ‘de strengheid van de wet’ – een wet die op een depressief makende wijze strenge (want formalistische) ernst niet weet te combineren met simpele pleziertjes, zoals verwende hedonisten in het Westen hun simpele, optimistische levenslol op een eveneens depressief stemmende wijze presenteren als de absolute ontkenning van de naar realisme en relativering strevende ernst.

Gnosis (het samengaan van verstand en gevoel) is wat negerslaven in de Zuidelijke Staten van Amerika ‘blues’ noemden – ervaring van de ernst van het leven, die ernst op een realistische wijze volledig accepteren, maar tegelijkertijd via het ontwikkelen van een bijzonder soort (hartverwarmend) optimisme proberen die ernst te bezweren, zodat het leven niet gezien wordt als een uitdaging die om overwinning vraagt, maar als een reeks van hindernissen waar je je via het ontwikkelen van een berustend-positieve levenswijze tegen wapenen kunt.

Het spreekt vanzelf dat een cultuur die blues-loos is zich op geen enkele wijze kan wapenen tegen ‘het ongeluk’. Binnen de wereld van ‘de gelukkigen’ heerst de harteloze wet van het dwingende geluk: Mensen – zonder onderscheid des persoons, omdat ‘geluk’ de norm is –  dwingen gelukkig te zijn op een wijze die altijd wordt bepaald door mensen, die hun geluk ontlenen aan het dwangmatig veranderen van een wereld waarin zij als optimisten de regelneven (moeten) zijn.
Voor een gnostisch fatalistische levenshouding, zoals die tot uitdrukking wordt gebracht door de Perzische dichter HAFIZ (een dichter waar de jonge Khomeini zich sterk toe aangetrokken voelde), is zo’n wereld geen plaats.
Het leven mag niet worden aanvaard zoals het is, maar het moet veranderd worden, omgevormd, op een zodanige wijze dat geluk en ongeluk tegenpolen worden, met als noodzakelijk resultaat dat de gelukkige mens nooit in staat zal zijn de ongelukkige mens als gelijke (de weg van het hart) te ontmoeten. De UTOPIE (de wil een nieuwe wereld en een nieuwe mens te scheppen) werd boven de gebrekkige, onvolmaakte werkelijkheid geplaatst.

Het is die dwingende gelukscultuur die de jaren zestig generatie ons heeft gebracht, eerst via het dwingende Marxisme, daarna via een dwingende vorm van zakelijkheid.
De wereld mag geen oord zijn waar je via het ervaren van beperkingen de relativiteit van menselijk handelen gaat inzien, nee, de wereld is een oord waar alles in het teken staat van het doen. Het is die doe-dwang die ons het moderne kapitalisme heeft opgeleverd, een asociale vorm van kapitalisme die geen plaatsen meer toelaat waar het leven stil kan staan, zodat alles wat zacht, gevoelig en ernstig is vernietigd wordt.
Het spreekt vanzelf dat het de ex-marxisten waren (de doeners die maatschappelijke relevantie boven verbeelding plaatsten) die zich ontpopten tot de meest fanatieke en inhalige kapitalisten. Ze kenden het woord ‘contemplatie‘ niet, noemden iedereen die stil wil blijven staan om na te denken een ‘dominee’ of ‘een elitaire ouwe zak’, en ze schiepen met hun ongelooflijk ouderwetse en antieke dadendrang een wereld waarin heel het leven in het teken staat van die ene grote gelukkig makende fundamentalistenwet: WERK.

Fatalisme (ook wel zien met het hart genoemd – kenmerk van de BLUES) staat nooit in dienst van slavendrijvers die de mens gelukkig willen maken. Fatalisme ziet de eigen beperkingen en eist van de omgeving dat die begrensde werkelijkheid wordt erkend, ook wanneer die erkenning ertoe leidt dat het van bovenaf opgelegd ‘geluk’ daarmee verworpen moet worden.
Moslimfundamentalisten en kapitalistische managers stemmen hierin overeen dat ze nooit een paar uur lang zullen luisteren naar een ouwe man met een gitaartje en een harmonica, die teksten ten gehore brengt die in strijd zijn met ‘het dwingende doe-denken’.
Waar de fundamentalist de Koran als vernietiger van de blues gebruikt, daar komt de asociale kapitalist met ‘het eeuwige werken’ aanzetten: de productiviteit moet omhoog, de lonen omlaag en wie niet mee wil doen wordt bestraft.
Het is in dat licht gezien geen wonder dat een uiterst liberale jazzcultuur (met de nadruk op LIBERAAL, een woord waar dwingelanden altijd een hekel aan hebben) die meer dan 50 jaar heeft gebloeid in de jaren zeventig (de jaren waarin de wereldveranderaars de macht grepen) de nek werd omgedraaid.
Jazz – gezien als LEVENSKUNST of muzikale LEVENSFILOSOFIE – is muzikale gnosis, wil niks dwangmatig veranderen, schept geen nieuwe mensen, maar probeert via de muzikale erkenning van het ongeluk de mens een beetje gelukkiger – of minder verdrietig – te maken.

Ongeluk leefbaar maken zou je de werkelijke (want troostende) taak van de religie kunnen noemen, en daarom is het bepaald geen positieve zaak dat moderne mensen in dit land geen behoefte meer hebben aan spiritualiteit – een geestelijke werkelijkheid die nooit religieuze vormaanbidding is (de dwingeland die eist dat je gelukkig bent, omdat de Wet geluk IS), maar altijd ernst en gevoel, erkenning van het onveranderlijke zelf, dat binnen een hartelijke omgeving ook ongelukkig kan en mag zijn. 


Uit HAFIZ:  Schrift van het hart 

Weinig tijd is me nog gegeven,
alvorens de golf van mijn verlangen naar jou
De boot van mijn leven zal overspoelen.
Wie bracht het hier op aarde,
Dit verlangen, deze afwezigheid?

Laat het stof het gezicht van verlangen bedekken
laat mijn huis in dienst staan van jouw afwezigheid
en zwart dragen, de kleur van rouw
de kleur van verlies

Ik ben een medereiziger
in het leger van donkere gedachten
Volhouden is mijn beste vriend
wie kan ik beter kennen
als ik in de vlammen staar en voel
hoe ver je van me bent…

Advertenties

Over Wim Duzijn
Astroloog, Anarchist, Schrijver. Voor meer info daarover. Zie mijn website: www.wimduzijn.nl

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: